Pas op voor schijnzelfstandigheid
Ben jij echt een ZZP’er of heb je toch een verkapt dienstverband?
Vanaf 1 januari 2025 treedt de Belastingdienst op tegen schijnzelfstandigheid. Hierbij werk je als ZZP’er voor een opdrachtgever, maar voldoe je niet aan de voorwaarden die horen bij het uitvoeren van een zelfstandige opdracht. Moet jij je straks zorgen maken over boetes, terugvorderingen of naheffingen? Wij zocht het voor je uit.
In het kort:
- Vaste werktijden, één opdrachtgever en hun gereedschap gebruiken? Dan bestaat de kans op schijnzelfstandigheid
- Vanaf 2025 controleert de Belastingdienst via de wet DBA op schijnzelfstandigheid
- Schijnzelfstandigen kunnen fiscale voordelen kwijtraken en moeten mogelijk terugbetalen
- Echte ZZP'er? Eigen gereedschap, meerdere opdrachtgevers en zelf je werk bepalen
- Leg afspraken over zelfstandigheid altijd schriftelijk vast en voorkom gezagsrelatie
Een voorbeeld:
Het is 7:00 uur op de bouwplaats. Andries, een ZZP-timmerman, arriveert op de bouw in zijn bus vol met eigen gereedschap. Naast hem parkeert Leon, ook ZZP'er. Zijn gereedschap krijgt hij van de hoofdaannemer en hij rijdt in een bus van zijn opdrachtgever.
Andries is ingeroepen voor een specialistische opdracht en gaat in de middag naar een ander project voor een andere opdrachtgever. Leon werkt eigenlijk al bijna vijf jaar voor dezelfde opdrachtgever en zijn werktijden worden door hem bepaald. Een andere opdrachtgever? Die heeft hij eigenlijk niet.
Dit is een typisch voorbeeld van een echte ZZP’er die in dienst staat voor een opdrachtgever en iemand die eigenlijk min of meer een verkapt dienstverband heeft. Maar waarom is dit een probleem?
Wat is de wet DBA?
Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst de wet DBA. DBA staat voor Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie. Jouw opdrachtgever moet samen met jou als zelfstandige beoordelen of de werkzaamheden die jij uitvoert, uitgevoerd worden in loondienst of als zelfstandige. Doel van de wet is om de relatie tussen jou als ZZP’er en jouw opdrachtgever duidelijk te maken om zo schijnzelfstandigheid te stoppen.
Schijnzelfstandigheid is wanneer je als zelfstandige werkt onder eigenlijk bijna dezelfde omstandigheden als een gewone werknemer. Eigenlijk kun je niet meer spreken van zelfstandig ondernemerschap.
Hoe ziet schijnzelfstandigheid eruit?
Schijnzelfstandigheid kan op verschillende manieren tot uiting komen. Bijvoorbeeld wanneer je voor langere tijd dezelfde werkzaamheden uitvoert als het personeel dat in loondienst is. Of wanneer jouw opdracht bepaalt hoe laat je op de bouw bent en precies bepaalt wat jouw werkwijze is. Er is dan sprake van een gezagsrelatie.
Andere signalen die duiden op schijnzelfstandigheid zijn het ontbreken van eigen gereedschap en geen juiste KvK-inschrijving hebben.
Gevolgen handhaving
Over boetes hoef jij je niet direct zorgen te maken. De verantwoordelijkheid voor een juiste arbeidsverhouding ligt namelijk voor het grootste deel bij jouw opdrachtgever. Wel kun je bepaalde fiscale voordelen voor ZZP’ers kwijtraken, zoals de zelfstandigenaftrek. Ook kan het zijn dat aftrekposten en premies voor ZZP’ers bij je worden teruggevorderd. De mogelijkheid bestaat er ook dat je recht hebt op een loondienstcontract bij je opdrachtgever.
Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid als zelfstandige?
Meerdere opdrachtgevers
Zorg ervoor dat je werkt voor meerdere opdrachtgevers en vermijd daarbij langdurige exclusieve relaties met één en dezelfde opdrachtgever. Hiermee laat je zien dat je echt een ondernemer bent en niet eigenlijk gewoon een verkapt dienstverband hebt.
Neem verantwoordelijkheid
Zorg dat je investeert in eigen bedrijfsmiddelen. Beschik over je eigen gereedschap, bedrijfswagen en verzekeringen. Zorg er daarbij ook voor dat je inschrijving bij de KvK goed geregeld is.
Leg afspraken vast
Zorg ervoor dat je afspraken over zelfstandigheid schriftelijk vastlegt en behoudt controle over eigen werkplanning en -methode. Dit voorkomt een gezagsrelatie tussen jou en je opdrachtgever, wat weer kan duiden op schijnzelfstandigheid.